H χειριστική μητέρα δεν μπορεί παρά να είναι παρεμβατική. Είναι συνήθως μια γυναίκα που και η ίδια μεγάλωσε έχοντας απέναντι της μια μητέρα τοξική που δεν της άφησε τον χώρο να βρει τα δυνατά της σημεία και να πιστέψει στον εαυτό της. Κατά συνέπεια, το πλάσμα που προκύπτει είναι μια μαμά που ακολουθώντας τον ευκολότερο δρόμο που έχει μπροστά της, θα προσπαθήσει επανειλλημένα να κερδίσει την αυτοεκτίμηση της μέσω της επιβεβαίωσης που παίρνει από τα παιδιά και συχνά και από τον σύζυγο της.
Θα το κάνει ξανά και ξανά, τόσες φορές που τελικά η αντίδραση της σε όλα θα είναι ένα επαναλβανόμενο μοτίβο, ένας φαύλος κύκλος από τον οποίο η ίδια δεν θα μπορεί να ξεφύγει και έπειτα δεν θα θέλει να το κάνει γιατί χωρίς να είναι μέσα σε αυτόν θα νιώθει αδύναμη. Και η χειριστική μητέρα πρωτίστως δεν θέλει να νιώθει και κυρίως να δείχνει αδύναμη. Η άσκηση εξουσίας στα πλαίσια της οικογένειας της, την κάνει να νιώθει πανίσχυρη και θρέφει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο εγωϊσμό της.
Ποια είναι λοιπόν τα βασικότερα χαρακτηριστικά της χειριστικής μητέρας;
1. Είναι εγωκεντρική. Κυρίως της αρέσει να επαναλαμβάνει την σημασία της ύπαρξης της στην ζωή των παιδιών της. Θεωρεί και θέλει να τονίζει ότι τα παιδιά της βασίζονται σε αυτήν και αδυνατούν να προσπεράσουν τις δυσκολίες της ζωής χωρίς την πολύτιμη βοήθεια της.
2. Θέλει να γνωρίζει τα πάντα για την ζωή των παιδιών της. Όταν κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει, νιώθει ότι είναι εκτός παιχνιδιού και τότε επιχειρεί να επανέλθει παίρνοντας την θέση του θύματος ή του επιτιθέμενου.
3. Είναι συναισθηματικά ασταθής. Την στιγμή που η ίδια βρίσκεται υπό πίεση μπορεί να έχει μια απόλυτα επιθετική στάση προς το παιδί με το οποίο βρίσκεται σε ρήξη και ξεφεύγει του έλεγχου της και ταυτόχρονα να στρέφεται με στοργή προς το παιδί που δείχνει να είναι πιο συνεργάσιμο και υπάκουο την συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Όταν η κατάσταση αντιστραφεί, λειτουργεί με τον ακριβώς αντίθετο τρόπο οπότε τα παιδιά της βιώνουν συχνά έντονα θετικά συναισθήματα τα οποία λειτουργούν λυτρωτικά τις στιγμές που η συμπεριφορά της, τους πληγώνει βαθιά. Επομένως, κανείς δεν μπορεί τελικά να εμπιστευτεί μια τοξική μητέρα ενώ τα παιδιά χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα ψυχικά ανθεκτικά ώστε να διαφύγουν αυτής της αστάθειας, η οποία στις στιγμές που λειτουργεί υπέρ τους, θολώνει το μυαλό τους σε τέτοιο βαθμό που τα καθιστά ανίκανα να αντιμετωπίσουν την επόμενη κακή στιγμή. Με λίγα λόγια, τα παιδιά μιας τέτοιας μητέρας μαθαίνουν να ζουν έτσι και κατά αυτό τον τρόπο, η μητέρα παραμένει όντως πανίσχυρη.
4. Είναι βασικό πρόσωπο στην καλλιέργεια αρνητικών σχέσεων μεταξύ των αδερφών. Καθώς ο σκοπός της είναι να κάνει πάντα αυτό που θα την κάνει να νιώθει σημαντική, θα πάρει πάντα την θέση που την συμφέρει κι έτσι δεν θα διστάσει να εκθέσει το ένα παιδί απέναντι στο άλλο. Επίσης, την διευκολύνει ιδιαίτερα να βάζει ταμπέλες και να δίνει συγκεκριμένους ρόλους στα μέλη της οικογένειας, τους οποίους εκείνα ασυνείδητα ενστερνίζονται. Πιο εύκολα ενστερνίζεται τον ρόλο του το θεωρητικά “αδύναμο” παιδί της οικογένειας. Αυτό συμβαίνει επειδή το ίδιο εισπράττει την πολυπόθητη από την μητέρα του επιβεβαίωση καθώς η ίδια αισθάνεται ότι έχει την ανάγκη να το υποστηρίξει περισσότερο αλλά ταυτόχρονα νιώθει κι ότι εκτίθεται εξαιτίας του περισσότερο και άρα θα σκύψει διαφορετικά από πάνω του. Αυτός είναι ο δέκτης και των πιο έντονων χειριστικών συμπεριφορών αλλά και αυτός που ευκολότερα θα γίνει τελικά χειριστικός και ο ίδιος μεγαλώνοντας.
5. Έχει έντονα ξεσπάσματα θυμού. Ειδικά όσο τα παιδιά μεγαλώνουν και προχωρούν κάνοντας τις δικές τους επιλογές ή και δημιουργώντας τις δικές τους οικογένειες, η χειριστική μητέρα νιώθει από την μια πλευρά ανακουφισμένη που δεν χρειάζεται πλεόν να αυτοοεπιβεβαίωνεται για κάθετι που συμβαίνει καθώς τα “σωστά”και “λάθη” δεν είναι πλέον δικά της, από την άλλη πλευρά όμως έρχεται αντιμέτωπη με την ανασφάλεια του ότι τα παιδιά φεύγουν από κοντά της και επομένως η δυνατότητα άσκησης της εξουσίας της περιορίζεται.
6. Λειτουργεί μίζερα και συχνά μιλά στα παιδιά της για τις θυσίες που έχει χρειαστεί να κάνει για αυτά. Τις περισσότερες φορές είτε διεκδικεί είτε με τον τρόπο της δείχνει ότι προσδοκά ανταλλάγματα από τα παιδιά της.
7. Συχνά υπενθυμίζει στα παιδιά της την δυσκολία του γονεϊκού ρόλου και όταν έρχεται η στιγμή να την βιώσουν αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στις στιγμές που τα συμπονά και τις στιγμές που ευχαριστιέται για αυτά που περνούν καθώς η ίδια νιώθει ότι δικαιώνεται μέσα από το να γίνεται παρατηρητής καταστάσεων που δυσκόλεψαν και την ίδια στο παρελθόν.
Η χειριστική μητέρα δεν μπαίνει στα παππούτσια των παιδιών της. Θέλει απλώς να τους φορέσει τα παππούτσια που επιθυμεί αυτή και που συνήθως είναι τα ίδια με τα δικά της.
Καμιά μητέρα δεν γίνεται χειριστική επειδή δεν αγαπά τα παιδιά της. Καταλήγει εκεί είτε επειδή τις περισσότερες φορές είχε και η ίδια αυτό το παιδικό βίωμα είτε επειδή δεν έχει δουλέψει αρκετά με τον εαυτό της ώστε να ξεπεράσει τις προσωπικές της ανασφάλειες. Αν λοιπόν μια νέα μανούλα κουβαλά αυτό το βίωμα, ο τρόπος για να μην γίνει και η ίδια χειριστική, δεν είναι το να μισήσει την μητέρα της αλλά το να την αγαπά προσλαμβάνοντας όμως αυτό τον τρόπο συμπεριφοράς ως τοξικό και στην ουσία ως ένα αντιπαράδειγμα που δεν θέλει να ακολουθήσει. Αν η ρίζα του προβλήματος κρύβεται στην προσωπική της ανασφάλεια, τότε το μόνο που πρέπει να σκέφτεται είναι ότι τα παιδιά της δεν ανήκουν σε εκείνη και ότι δεν είναι η ύπαρξη τους ο λόγος που εκείνη θα καταφέρει να φανεί δυνατή στα μάτια των τρίτων.